Karasinek Hakkında

Evinizin, çiftliğinizin, hayvanlarınızın huzurunu bozan ve hastalık saçan karasinekler hakkında ne kadar bilgiye sahipsiniz?

Tam donanımlı bir düşman olan karasineklerle mücadele etmek için onların yapılarını bilmek gerekir.

Karasinek (Musca domestica), iki kanatlılar (Diptera) takımının Muscidae familyasından böcek türüdür. Uzunluğu 5-8 mm arasında değişen, rengi genel olarak koyu gri ve siyah olan ve uçabilen bir sinek türüdür. 70’e yakın türü mevcuttur. Karasinekler, Kutuplardan Ekvator’a doğudan batıya yayılmış durumdadır.

Diğer böceklerdeki gibi karasineklerin de iskeleti yoktur. Fakat derisi kitin denilen sert bir madde ile kaplıdır ve karın bölgesinde bulunan onlarca boşluktan çok rahat nefes alıp verebilir.



Karasinekle Mücadele Şekilleri

Karasinek, dünyanın her yerinde önemli bir sorundur.
Karasinekleri yok etmek mümkün değildir. Bu nedenle, onların sayılarını azaltarak mücadele etmek gerekir.

Karasinek mücadelesini 3 ana başlık altında inceleyebiliriz:

  1. İdari ve Yapısal Mücadele
  2. Biyolojik Mücadele
  3. Kimyasal Mücadele

1. İdari ve Yapısal Mücadele

Bu mücadele şekli kümesin özellikleri, gübrenin toplanması, saklanması gibi konuları kapsar. Kümesin mimari özellikleri, kümes içi havalandırma, kümes zemininde biriken suyun drenajı önemlidir.

Larvalar sulu gübrede daha kolay ürediklerinden, gübrenin kuru tutulması gerekir. Gübre mümkün ise derin ve dar çukurlarda depolanmalı, üzerleri naylon malzeme ile örtülmelidir. Gübre, tarlaya serpilecekse, çok ince bir tabaka halinde serpilerek çabucak kuruması sağlanmalıdır.

2. Biyolojik Mücadele

Doğa, bir denge halindedir. Sineklerin aşırı çoğalmasını kontrol eden canlılar, sinek üreme ve yaşama yerlerinde doğal olarak bulunurlar. Sineklerle mücadele ederken, sineklerin çoğalmasını kontrol eden bu canlıları gözetmek ve korumak gerekir.

Bu canlılar ise şunlardır:

  • Tavuklar: Larya ve pupayı yer.
  • Kın Kanatlılar: Sinek yumurtası ve larvayı yer.
  • Zar Kanatlılar (Gübrede yaşayan yararlı sinekler): Kendi larvalarını sinek pupası içinde bırakır.
  • Örümcekler: Sineğin kendisini yer.

Sinek avcısı adı verilen bu yaralı böcekler kuru gübrede daha iyi yaşarlar. Sulanmış gübrede yaşama şansları azdır.

3. Kimyasal Mücadele

Kimyasal Mücadele, sineklere karşı ilaçların kullanımını ifade eder. Eski tip bazı ilaçlar; sinekler direnç geliştirdiği için, etkili olamamaktadır. Yine, bazı ilaçlar gübredeki yararlı sinek avcılarını da öldürdüğünden doğal biyolojik mücadeleyi de engellemektedir.

Bilinçsizce kullanılan bazı ilaçlar, insan ve hayvanlar için de öldürücü olabilmektedir.

Bu nedenle, sinek mücadelesinde kullanılacak ilaçlar;

  • Ergin sinek ya da larvaya yüksek derece etkili olmalı
  • Gübredeki yararlı böcekleri öldürmemeli
  • Etkisi uzun sürmeli
  • Kolay uygulanabilmeli
  • İnsanlar, hayvanlar ve çevre için zararsız olmalıdır.



Karasinekler Nasıl Beslenir?

Bu kara kanatlı sineklerin, beslenmesi de oldukça ilginçtir.

Karasinekler, yiyecekleri yemeden önce, hortum biçimindeki ağzında bulunan tüpleriyle ona dokunup yapar. Sinek, diğer bir çok canlıdan farklı olarak besinlerini dışarıda sindirir. Bunun için hortumları sayesinde besinlerinin üzerine çözücü bir sıvı boşaltır. Bu sıvı, besini sineğin emebileceği kıvama getirir. Sinek daha sonra hortumuna bağlı emici pompalarla besini içine çeker.

Karasineklerde besin maddeleri kursakta bir miktar çiğnenir ve kursak içeriği hortumun ucuna gelerek küçük damlacıklar şeklinde damlar ve bu durum hastalıkların yayılmasının başlıca sebebidir.

Karasineğin Biyolojisi

Canlılar içinde en hızlı ve fazla üreyen arasında bulunan karasinekler, çok kısa sürede çiftliğiniz istila edecek milyonlara ulaşabilirler.

Ergin dişi karasinekler çiftleştikten sonra genellikle kümeler halinde, organik atıkların bulunduğu yerlerde yüzeyden yaklaşık 10 cm derindeki çatlak ve yarıklara yumurtalarını bırakırlar. Musca domestica her yumurtlamada ortalama 120 yumurta bırakmaktadır. Uygun şartlarda (fermentasyon, nem, ısı) fertil yumurtalardan larva çıkışı başlar. Larvalar 3 dönem geçirerek pupa halini alırlar. 1. dönem larvalar ısı ve ışığa duyarlı olup, 2. dönem larvalar daha az duyarlıdır.

3. dönem larvalar ise aktif hareketleri ile üreme alanının yüzeyine ulaşırlar ve pupa halini alırlar. 1., 2., ve erken 3. larval dönem beslenme dönemi olup yumurta ve pupa döneminde beslenme olmaz. Pupa dönemi uygun şartlarda 3-3,5 gün sürer ve ergin karasinek çıkışı gerçekleşir.

Normal şartlarda yumurtadan ergin sinek çıkışına kadar olan süre 7-10 gün arası olup ergin karasineklerin ömürleri 1-8 hafta arasındadır.

Yaşam Çemberinin Tamamlanması

Sineğin yaşam çemberi (ergin sinekten yeni ergin sineğin meydana gelmesi) sıcak havalarda daha kısa sürede tamamlanır.



Ergin Sinek:

Yumurtadan ergin sineğin çıkması için geçen süre ılık ve sıcak ortamlarda ortalama 7-10 gündür. Isıya bağlı olarak bir sineğin yaşam çemberi şu kadar sürer:


Ergin bir dişi sineği yumurtalığında bir seferde 100-150 adet yumurta oluşur. Çiftleşmeden 4-8 gün sonra, döllenmiş yumurtalar yumurtlanmaya hazır hale gelir. Ergin bir dişi sinek yaşamı boyunca 4-6 dönem yumurta yumurtlar.

Ergin Sinek:

Dişi sinek tarafından dışarıya bırakılan bir yumurtanın yaşaması için gerekli ısı, ortalama 18 derece olmalıdır.

Embriyonun gelişimi için en uygun yumurta içi ısısı 12 derecedir

10 derecenin altında ve 52 derecenin üzerinde, yumurtalar bozulur.

27-30 derecelik bir ısıda yumurtadan 13 saat içinde birinci dönem larva (kurtçuk) çıkar.

Bu larvanın yumurtadan çıkma süresi ısıya bağlı olarak şu şekilde değişir.

Larva (Kurtçuk)

Birinci dönem larva ışığa çok duyarlıdır ve bu nedenle yumurtadan çıktıktan sonra ışıktan uzaklaşıp gübrenin aydınlık kısımlarına doğru çıkar.

Birinci ve ikinci dönem larvalar en iyi 30-37 derece arasında gelişirken, üçüncü dönem larva pupa haline gelmek için 15 derecelik bölgelere göç ederler.

Pupa (Koza)

Normal koşullarda bir pupadan ergin sineğin gelişmesi 2 gün sürer.
Isıya bağlı olarak değişen süreler şu şekildedir:

YUMURTA

Beyaz renklidir.

Dişi sinek günde ortalama 700 yumurta bırakır.

Yumurtalar, çiftleşmeden 6 saat sonra bırakılır.

LARVA

Beyaz renklidir.

30-35 derece sıcaklıkta 3-6 günde gelişir.

PUPA

Koyu kahve renklidir.

30-35 derece sıcaklıkta 3-6 günde gelişir.

Karasinek , dünyanın en hızlı üreyen canlılarındandır. Uygun koşullarda; ergin bir dişi sinekten 5 hafta sonunda 76 MİLYAR dişi sinek meydana gelebilir.

Karasineklerin Bulaştırdığı Hastalıklar

Karasinekler rahatsız edici olmalarının yanısıra, ciddi sağlık riski taşırlar.

Karasinekler, her türlü gıda ve çöp artıklarıyla beslenirler, çabuk ürerler. Vücutlarında çok çeşitli hastalık mikropları taşıdığı için her dolaştığı şeye mikrobu bulaştırırlar ve gezdiği yerlere dışkı bırakırlar.

Viral, bakteriyel ve paraziter kökenli pek çok bulaşıcı hastalığı açık ve kapalı alanlar arasında taşıyabilmektedir. Bir başka karasinek gelip aynı yerden beslendiğinde bakteriler öbür karasineğe bulaşır.

Erkek sinek dişi sineği kanat çırpma sesinden tanır. Sineğin karın kısmında 3 çift ayak vardır. İnsan ve hayvanlara yaklaşık 60 kadar hastalık etkeni bulaştırabilir: Çiçek, mastitis, yavru atmaya sebeb olan hastalıklar, şap, konjuktivitis, tifo, koksidiyoz, içparazit, kolera, dizanteri, hepatit, çocuk felci, gıda zehirlenmeleri, salmonelloz, verem gibi hastalıkları bulaştırır.

Karasineklerin Çiftçiye Zararları

Karasinekler, siz çiftçilerin bütçelerine ciddi oranda hasar vermektedir.

Hayvan yetiştirme çiftliklerinde karasinek yoğun olursa tavukların yumurta üretimini düşürmekte ve yumurtanın şeklinde bozuklukların ortaya çıkmasına neden olmakta, benzer şekilde büyük ve küçükbaş hayvanların süt verimin olumsuz etkilemektedirler.

Karasinekler Neden Ön Ayaklarını
Birbirine Sürter?

Karasineklerin ayaklarını birbirine sürtmesinin iki nedeni vardır. Sineklerin ağızlarında proboscis denilen hortum şeklinde beslenmek için kullandıkları bir uzantı vardır. Sinekler sadece ayaklarını birbirine sürtmez aynı zamanda ayaklarını proboscise sürterler. Bunu yapma nedenleri proboscise yapışan polenleri ayaklarıyla temizlemeye çalışmalarıdır. İkinci nedeni ise sineklerin tat almasıyla alakalıdır. Sinekler ayaklarıyla tat alırlar. Ayaklarını birbirine sürterek üzerine kondukları şeyin tadına bakıp besin olup olmadığını anlarlar.

Karasinekler Nasıl Görür?

Karasineklerin bakış açıları diğer canlılardan çok daha farklıdır. Hatta çoğu kez, ben elimi kaldırdığım an “Beni bu kadar hızlı nasıl fark edebiliyor?” diye düşünmüş olabilirsiniz. Onun bilimsel bir açıklaması var.

Karasineğin gözü ommatid adı verilen yaklaşık 6000 küçük gözden oluşur. Her ommatidin yüzü farklı bir yöne dönük olduğu için, sinek önünü arkasını, her iki yanını, üstünü ve altını görebilir. Yani 360 derecelik bir açıyla çevresini algılayabilir. Her ommatide 8 duyu hücresi bağlıdır. Gözdeki toplam duyu hücresi sayısı ise 48.000 kadardır. Bu sayede sineğin gözü saniyede 100 görüntü alabilir.

Karasinekler Hakkında İlginç Bilgiler


• Karasinekler gündüz hareketli, gece ise dinlenme durumundadırlar. Gece yapılacak ilaçlama yeterli etkiyi sağlayamaz.

• Herhangi bir gıdanın kokusunu 700 mt uzaktan tespit edebilme yetenekleri vardır.

• Ortalama 3 km uçarak çevrede insanların yaşadığı her yeri istila ederler
• Ayaklarında 20 milyondan fazla mikrop taşıyan karasinek günde 25-50 defa etrafa dışkı yapar.

• Üreme yeteneklerine ait yapılan incelemelerde 1 kg at dışkısında 5000-8000; 1 kg inek dışkısında 15000 karasinek üreyebildiği tespit edilmiştir.

• Karasinek iki kanada sahiptir. Bir bölümü vücudun içine gömülü olan bu kanatlar, sinirlere bölünmüş çok ince bir zardan oluşur ve birbirinden bağımsız hareket edebilir.